Zanim Goci osiedlili się nad Morzem Czarnym w III w. n.e. Zanim podzielili się na Ostrogotów i Wizygotów. Zanim ci ostatni, pod wodzą króla Alaryka, zdobyli w 410 roku Rzym i położyli kres wielkiemu imperium, ich przodkowie wędrowali m.in. przez nasze tereny. Pozostawiali po sobie ślady, takie jak niewielki, lecz historycznie fascynujący kurhan pod Pietrzwałdem. Kto wie, może przodkowie zdobywców Rzymu pochodzili z rejonu Wzgórz Dylewskich…
Kim byli Goci?
Goci, germańskie plemię wywodzące się z terenów dzisiejszej Skandynawii, przeszli długą drogę przez Europę, zanim osiedli na południu. Wędrując przez tereny dzisiejszej Polski, pozostawili po sobie liczne ślady swojej obecności. Kurhany, cmentarzyska z kamiennymi kręgami i brukowane groby. Takie jak kurhan w Pietrzwałdzie.
Historia odkrycia kurhanu
Kurhan pod Pietrzwałdem był niegdyś gęsto porośniętym nasypem o średnicy 14 metrów i wysokości około 1,8 metra. W latach 30 ubiegłego wieku miejscowy gospodarz z Pietrzwałdu powiadomił Friedricha Baumhauera, nauczyciela historii z Kaiser Wilhelm Gymnasium w Ostródzie, o tym tajemniczym wzgórzu. W 1933 roku, na miejsce przybyli Friedrich Baumhauer i dr Carl Engel, badacze z Prussiamuseum w Królewcu.
Archeolodzy odkryli, że szczyt kurhanu został wcześniej zniszczony przez rabunkowy wkop, ale wewnętrzna część grobowca była nietknięta. W zachodniej części nasypu odkryto kamienną skrzynię o wymiarach 5 metrów długości, 1,3 metra szerokości i 1 metra wysokości. Wewnątrz znajdowały się pochówki ciałopalne oraz urny, ułożone na kamiennym bruku. Odkrycie to potwierdziło, że Goci zamieszkiwali te tereny, a kurhan stanowił świadectwo ich obrzędów pogrzebowych. Carl Engel określił chronologię grobowca na drugą połowę I wieku n.e. A odnalezienie wewnątrz kurhanu około dwudziestu pochówków ciałopalnych świadczy o stosunkowo długiej obecności Gotów w okolicach Wzgórz Dylewskich.
Zapomnienie i ponowne odkrycie
Po zakończeniu badań w latach 30. XX wieku, kurhan pozostawiono otwarty, aby okoliczni mieszkańcy i uczniowie mogli poznać lokalną historię. Niestety, po II wojnie światowej, miejsce to, jak wiele jemu podobnych, popadło w zapomnienie. Zarośla ukryły je przed ludzkim wzrokiem. Dopiero w 1989 roku, Wiesław Skrobot, archeolog i miłośnik lokalnej historii, zaangażował się w jego odkrycie. Dzięki jego wysiłkom kurhan został ponownie odkryty, a jego historia została przywrócona pamięci.
Carl Engel – wybitny badacz o złożonej historii
Na marginesie tej historii warto zatrzymać się na chwilę przy postaci Carla Engela, który odkrył kurhan pod Pietrzwałdem. Badacz ten był jedną z kluczowych postaci w badaniach nad pradziejami ziem pruskich. W ciągu zaledwie kilkuletniego pobytu w Prusach Wschodnich wykazał się niebywałą pracą. Jego dorobek naukowy znacznie przewyższył dokonania wielu innych badaczy. Przyczynił się do poznania zamierzchłej przeszłości ziem pruskich. Choć był wybitnym archeologiem, jego postać budzi kontrowersje – Engel był też członkiem NSDAP, co komplikuje ocenę jego postaci. Jego wkład w badania archeologiczne, w tym kurhanów Gotów, jest jednak niepodważalny i stanowi istotną część historii odkryć na tych ziemiach. Postać, która niewątpliwie zasługuje na osobną opowieść, ale to już jest zupełnie inna historia…
Odwiedź kurhan Gotów podczas spaceru po Wzgórzach Dylewskich
Podczas wędrówek po malowniczych Wzgórzach Dylewskich warto zatrzymać się przy tym niewielkim, ale jakże ciekawym kurhanie. To miejsce, które łączy nas z przeszłością i pozwala zrozumieć, jak przeplatają się ze sobą różne watki wielkiej i małej historii. Tajemnice tego kurhanu czekają na odkrycie przez każdego, kto chce zgłębić bogate i wielokulturowe dziedzictwo naszego regionu.
Podczas spacerów w poszukiwaniu kurhanu, można podziwiać też takie widoki pięknego regionu Wzgórz Dylewskich.
Prezeska Stowarzyszenia Inicjatyw Możliwych RzeczJasna w Ostródzie oraz dyrektorka biura Zachodniomazurskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej.
Była wiceprezes Kongresu Ruchów Miejskich, z którym jest nadal związana.
RzeczJasna and Kinga Wiśniewska