Od 1 stycznia 2025 roku za śmieci będziemy płacić o 6 zł więcej. Do tej pory opłata wynosiła 29 zł, od nowego roku ta kwota wzrośnie do 35 zł. Taka stawka została przegłosowana 12 listopada na IV posiedzeniu Zgromadzenia Związku Gmin „Czyste Środowisko”.
Związek Gmin „Czyste Środowisko” tworzy 19 samorządów, które zostały podzielone na sześć sektorów, aby ułatwić sprawną organizację odbioru odpadów. W ramach tego podziału, miasta Iława oraz Ostróda tworzą osobne, samodzielne sektory. Natomiast w pozostałych sektorach połączono po kilka mniejszych gmin.
Z informacji podanych podczas obrad Zgromadzenia dowiadujemy się między innymi o tym, że Miasta Iława i Ostróda jako jedyne sektory generują „zyski”. Burmistrz Iławy Dawid Kopaczewski zadał w związku z tym pytanie, czemu mieszkańcy Iławy i Ostródy mają dopłacać do innych sektorów. Według Burmistrza Iławy opłata powinna być zróżnicowana – dla sektora 5 (Iława) oraz sektora 4 (Ostróda) miałaby być niższa. Głosowanie pokazało jednak, że tylko 7 delegatów poparło pomysł o zróżnicowanie stawki. Za podwyżką do 35 złotych głosowało 22 delegatów.
Podniesiony został więc z jednej strony argument o niższym koszcie wywozu odpadów z miejscowości o większej gęstości zaludnienia. Zwróćmy jednak uwagę na to, kto generuje największą ilość śmieci. Według danych znajdujących się na stronie GUS to właśnie większe miejscowości generują większą ilość odpadów. Na przykład w 2023 roku jeden mieszkaniec gminy Iława wyprodukował 283 kg odpadów, za to jeden mieszkaniec Miasta Iława aż 334 kg. Dlaczego zatem opłata dla mieszkańców tych miast ma być niższa, skoro produkowana przez nich ilość odpadów jest zdecydowanie wyższa? Recykling to tylko jedna strona tej ciężkiej monety – drugą jest wzrastająca liczba odpadów.
| Nazwa | Masa wytworzonych odpadów komunalnych przez jednego mieszkańca |
| 2023 | |
| [kg] | |
| Godkowo (Gmina) | 171 |
| Iława (Miasto) | 334 |
| Iława (Gmina) | 283 |
| Lubawa (Gmina) | 258 |
| Zalewo (Miasto i Gmina) | 254 |
| Kurzętnik (Gmina) | 296 |
| Nowe Miasto Lubawskie (Gmina) | 264 |
| Jonkowo (Gmina) | 237 |
| Olsztynek (Miasto i Gmina) | 318 |
| Ostróda (Miasto) | 311 |
| Dąbrówno (Gmina) | 243 |
| Grunwald (Gmina) | 210 |
| Łukta (Gmina) | 216 |
| Małdyty (Gmina) | 263 |
| Miłakowo (Miasto i Gmina) | 245 |
| Miłomłyn (Miasto i Gmina) | 306 |
| Morąg (Miasto i Gmina) | 289 |
| Ostróda (Gmina) | 281 |
Jak poinformował GUS, w 2022 r. przeciętny Polak wytworzył 355 kg odpadów komunalnych. Większość przypadających na 1 mieszkańca Polski odpadów komunalnych to odpady zmieszane. W 2022 r. do czarnego kosza wyrzuciliśmy aż 60% wszystkich śmieci. Pozostałe 40% zostało zebranych selektywnie do odpowiednio oznaczonych pojemników lub worków.
Według raportu „Rozwój regionalny Polski – raport analityczny 2020”, przygotowanego przez Główny Urząd Statystyczny, województwo Warmińsko-Mazurskie najsłabiej radzi sobie z segregacją odpadów. Jak słusznie zauważył Burmistrz Iławy edukacja dla dzieci w szkołach jest, ale co z dorosłymi? Przecież to oni ostatecznie odpowiadają za prawidłową segregację i wynoszenie śmieci do odpowiednich kontenerów. Nasuwa się pytanie: Jak skutecznie edukować mieszkańców w temacie segregacji śmieci?
„Zaginieni” mieszkańcy w systemie
W Związku Gmin „Czyste Środowisko” niestety nadal pojawia się problem tzw. „zaginionych” mieszkańców w systemie zbiórki odpadów. Z danych rejestru ludności wynika, że na obszarze Związku mieszka 209 278 osób, podczas gdy w złożonych deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami figuruje jedynie 171 331 mieszkańców (stan na 31.12.2023 r.). Różnica między liczbą zadeklarowanych a zameldowanych osób wynika m.in. z faktu, że część osób, pomimo meldunku w danej miejscowości, faktycznie przebywa poza stałym miejscem zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza uczniów, studentów oraz osób stale pracujących poza terenem Związku. Jednak tego rodzaju rozbieżności w liczbie mieszkańców wpływają na dokładność obliczeń i wymiar opłat za odpady, ponieważ system oparty na deklaracjach nie uwzględnia w pełni wszystkich osób. Zapowiadana przez Związek zmiana systemu naliczania opłat za śmieci i powiązanie ich ze zużyciem wody w danym gospodarstwie domowym wydaje się być dobrym rozwiązaniem. Bo za niezgłoszone w deklaracjach osoby płacimy teraz my wszyscy.
Śmieci składowane na wysypisku w Rudnie też słono kosztują
Gigantycznym kosztem funkcjonowania Związku Gmin „Czyste Środowisko” jest koszt zagospodarowania odpadów na składowisku w Rudnie, w tym opłaty marszałkowskie za składowanie. W 2023 roku całkowite wydatki budżetowe Związku wyniosły 53.675.111,14 zł, z czego aż 22.958.630,94 zł pochłonęły koszty przyjęcia i zagospodarowania odpadów komunalnych w instalacji obsługiwanej przez ZUOK Rudno sp. z o.o. Jednym z głównych czynników wpływających na te wysokie koszty jest konieczność uiszczania opłat marszałkowskich za składowanie odpadów, które znacząco podnoszą ogólny koszt funkcjonowania systemu. Im więcej odpadów nie zostaje poddanych przetwarzaniu, a trafia na składowisko, tym wyższe są koszty związane z jego eksploatacją i opłatami za składowanie.
Aby obniżyć te koszty, Związek powinien podjąć szereg działań mających na celu zmniejszenie ilości odpadów trafiających na składowisko.
Edukacja i świadomość ekologiczna
Edukacja ekologiczna to kluczowy element w walce z rosnącą ilością odpadów. W wielu krajach europejskich, takich jak Niemcy czy Szwecja, edukacja na temat segregacji odpadów zaczyna się już w przedszkolu i jest kontynuowana przez całe życie. W Polsce, choć edukacja ekologiczna jest obecna w szkołach, to brakuje systematycznych działań skierowanych do dorosłych. Kampanie informacyjne, warsztaty oraz programy edukacyjne mogłyby znacząco poprawić świadomość ekologiczną mieszkańców. Choćby w kwestii prawidłowej segregacji odpadów. Tymczasem w 2023 roku Związek na edukację ekologiczną wydał …. 26 081,42 zł.
Innowacyjne rozwiązania w gospodarce odpadami
Warto również zwrócić uwagę na innowacyjne rozwiązania, które mogą pomóc w zarządzaniu odpadami. W naszym regionie dostępna jest aplikacja mobilna „Kiedy śmieci”, która informuje, kiedy i jakie odpady będą odbierane spod naszych domów. Bezpłatne pobranie aplikacji zapewnia Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego „Czyste Środowisko”. Jednakże, można zwiększyć świadomość mieszkańców na temat jej istnienia, gdyż nie każdy może zdawać sobie sprawę z jej dostępności. Inwestycje w takie technologie mogą przynieść długoterminowe korzyści zarówno dla środowiska, jak i dla budżetów lokalnych.
Technologie takie jak inteligentne kosze na śmieci, które automatycznie segregują odpady już pojawiają się w Polsce. Na przykład, w Ciechanowie wprowadzono system SISO (System Indywidualnej Segregacji Odpadów), który obejmuje 24 bezdotykowe urządzenia na odpady. W programie bierze udział 300 gospodarstw domowych. Każde gospodarstwo domowe ma swój indywidualny kod QR, który pozwala na otworzenie pojemnika. Mogą to zrobić tylko osoby z kodem, więc nikt nie podrzuca śmieci, a to oznacza, że koszty wywozu nie wzrastają.
Współpraca kluczem
Podwyżka opłat za śmieci być może jest nieunikniona, ale warto zastanowić się, jak można efektywnie zarządzać odpadami, aby zmniejszyć ich ilość i poprawić jakość segregacji. Edukacja, innowacyjne technologie oraz odpowiednie regulacje mogą pomóc w rozwiązaniu problemu rosnącej ilości odpadów. Kluczowe jest jednak zaangażowanie zarówno władz lokalnych, jak i mieszkańców, aby wspólnie dążyć do bardziej zrównoważonej przyszłości.
Redakcja Młodzieżowa RzeczJasna 
RzeczJasna