Z tego artykułu dowiesz się, ile i na jakich zasadach przysługuje ci urlopu wypoczynkowego oraz co się dzieje, gdy go nie wykorzystasz. Wspomnimy też o nadchodzących zmianach w tym obszarze w 2025 roku. Zapraszamy do przeczytania.
Regulacje Kodeksu Pracy
Kodeks Pracy reguluje wiele kwestii związanych ze stosunkiem pracy między pracodawcą a pracownikiem. Często nie interesujemy się szczegółowymi zapisami, zakładając, że w razie potrzeby skonsultujemy się z działem kadr. Choć jest to dobre podejście, warto znać swoje prawa. Niektórzy pracownicy wolą sami zgłębiać tę wiedzę, aby mieć pewność, że otrzymują pełne informacje.
Urlop wypoczynkowy przysługuje każdemu pracownikowi. Jego długość zależy od całkowitego stażu pracy oraz stażu u konkretnego pracodawcy. Jeśli pracownik ma mniej niż 10 lat stażu pracy, przysługuje mu 20 dni urlopu w 2024 roku. W przypadku nowego zatrudnienia w 2024 roku, urlop naliczany jest proporcjonalnie – 1/12 za każdy przepracowany miesiąc. Na przykład, rozpoczynając pracę w lipcu 2024 roku, pracownik z mniej niż 10-letnim stażem może wykorzystać 8 dni urlopu. Pracownik z ponad 10-letnim stażem ma prawo do 26 dni urlopu rocznie, naliczanych analogicznie.
Konsekwencje niewykorzystania urlopu
Niewykorzystanie urlopu w danym roku zależy od komunikacji między pracownikiem a pracodawcą. Kodeks Pracy wymaga, aby cały urlop został wykorzystany do 30 września 2025 roku. Przekroczenie tego terminu stanowi wykroczenie pracodawcy, zagrożone karą od 1000 zł do 30 000 zł. Pracownik nie ponosi konsekwencji, ale traci prawo do urlopu po upływie 3 lat od maksymalnego terminu jego wykorzystania. Na przykład, niewykorzystany urlop z 2024 roku przedawnia się 1 października 2028 roku.
Jeśli pracownik nie dogada się z pracodawcą w kwestii terminu urlopu, ma prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pracodawca może narzucić termin urlopu, np. 30 września 2025 roku. W przypadku konfliktów, pracownicy mogą zgłaszać sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy. W mniejszych miejscowościach, takich jak Ostróda, pracownicy często wolą się “dogadać”, aby utrzymać zatrudnienie.
Ile powinien trwać urlop idealny?
Pracownicy jednego z ostródzkich zakładów produkcyjnych chwalą sobie rozwiązanie problemu niewykorzystanego urlopu. Choć w ciągu roku trudno jest tam dostać urlop, w okresie przestoju produkcji zakład jest zamykany, a pracownicy idą na dłuższy urlop. Dzięki temu mogą w pełni odpocząć. Według lekarzy należy odpoczywać co najmniej pięć dni roboczych, aby zwolnić obroty, a pełny wypoczynek osiąga się po 21 dniach urlopu.
Długie urlopy mają wiele korzyści. Pracownicy wracają do pracy bardziej wypoczęci, co przekłada się na ich efektywność i zaangażowanie. Dłuższy wypoczynek pozwala na pełne oderwanie się od obowiązków zawodowych, co jest kluczowe dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Warto więc planować urlop z wyprzedzeniem, aby móc w pełni skorzystać z przysługujących dni wolnych.
Urlop na żądanie
Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. 4 dni urlopu na żądanie, są częścią urlopu wypoczynkowego i są płatne. Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika na zasadach i w trybie określonych w art. 1672 nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy.
Jak zaplanować urlop?
Planowanie urlopu na 2025 rok warto rozpocząć już teraz. Choć nie jest on rokiem przestępnym, przynosi wiele okazji do długiego wypoczynku. Pracownicy w Polsce mogą liczyć na łącznie 13 dni ustawowo wolnych od pracy.
Prezydent ma podpisać ustawę dodającą 1 dzień dodatkowego urlopu. W nadchodzącym roku będzie 115 dni wolnych, licząc 13 świąt oraz weekendy. Cztery święta wypadają w soboty. Dodając 15 dni urlopu wypoczynkowego, można cieszyć się wolnym przez 1/3 roku.
Dodatkowy dzień urlopu to krok w stronę poprawy warunków pracy. Pracownicy będą mieli więcej czasu na odpoczynek i regenerację, co pozytywnie wpłynie na ich zdrowie i samopoczucie. Warto więc skorzystać z tej możliwości i zaplanować dłuższy wypoczynek.
Źródła:
Cały artykuł oparłam o krótką rozmowę z pracownikami zakładu produkcyjnego w Ostródzie oraz mój ulubiony portal wiedzy www.infor.pl – M.M.S.
Urlopy wypoczynkowe – Rozdział 1 – Kodeks pracy. – Dz.U.2023.1465 t.j. – OpenLEX
Urlop 2025 r.: urlop wypoczynkowy, urlop na żądanie, dni wolne od pracy – Infor.pl
Maria Magdalena Sosnowska
Przedsiębiorca z wieloletnim doświadczeniem, miłośniczka lokalnych biznesów i świadomego konsumpcjonizmu.
Redakcja Młodzieżowa RzeczJasna 
RzeczJasna